Laatst deelde ik al een blog met een ietwat triggerende titel, namelijk of fibromyalgie tussen de oren zit ja of nee. In het kort: nee, je verzint het niet. Maar ja, je brein heeft veel te maken met de pijn die je ervaart. In deze blog laat ik je zien hoe jouw reactie op pijn, onbewust pijn in stand houdt. Dit doe je niet express en je reactie is begrijpelijk. Maar door je hiervan bewust te zijn kun je wél anders leren reageren waardoor pijnklachten verminderen wel lukt.
Pijn = onveilig dus dat gaan we uit de weg
Je brein zal er alles aan doen om jou te beschermen.
Wanneer je een keer ervaren hebt dat iets onveilig is (het zorgde voor pijn of vermoeidheid, bijvoorbeeld) zal je brein dit markeren als ‘onveilig’ en ervoor zorgen dat je dit niet nog een keer meemaakt.
Het gevolg is alleen dat situaties die in principe niet onveilig zijn, wél met een rode vlag gemarkeerd worden. Bijvoorbeeld:
- Een wandeling maken in het bos: wanneer je na een wandeling enorm veel pijn hebt in je rug, wordt een boswandeling gezien als onveilig. De volgende keer dat je wil gaan wandelen zullen er alarmbellen af gaan en sta jij op scherp.
- Samen met een vriendin gaan shoppen: je hebt ervaren dat je de laatste keer na het shoppen enorm uitgeput raakte en 2 dagen moest bijkomen van dit uitstapje. Onveilig dus. Nu vertel jij jezelf dat shoppen niet meer lukt en zul je de volgende keer wanneer iemand je vraagt om te shoppen, meteen terugdenken aan de laatste keer dat het zo uitputtend was.
- Lang in de auto: de laatste keer dat je een lange autorit maakte kon je amper nog zitten van de pijn en wist je van gekkigheid niet wat je met jezelf aanmoest. Je hebt nu een maximale tijd gesteld op het zitten in de auto: autoritten tot 1 uur gaan, daarna is het te veel.
En ik hoor je denken: het is toch lógisch dat je zulke situaties niet nog een keer wil meemaken? Ja, dat is het absoluut.
Ik raad in mijn blogs en aan klanten ook aan om je bewust te zijn van wat bepaalde situaties met je doen en rekening te houden met je lichaam. De vraag is alleen: handel je vanuit angst? Of vanuit vertrouwen?
Je brein is dus gefocust op veiligheid boven onveiligheid. Jij moet in leven blijven en alles wat als mogelijk gevaar gemarkeerd wordt, daar zal je brein je voor behoeden.
Logisch, maar niet altijd helpend als je jouw leven met fibromyalgie lichter wil maken. Want wandelen, shoppen of een lange autorit is niet per definitie ‘onveilig’.
Pijn verminderen lukt niet door deze 3 onbewuste reacties
Oké, nu je weet hoe je brein werkt gaan we dieper in op de reacties op pijn die pijn in stand houden zonder dat je dit doorhebt.
Nogmaals: je manier van reageren is begrijpelijk. Maaarrr.. niet helpend.
En aangezien bewustwording de eerste stap is naar verandering, help ik je graag om je bewust te worden van je gedrag zodat je vervolgens verandering kunt realiseren.
1. Je reageert vanuit angst op pijn
Angst, iets waar ik véél last van heb gehad waardoor ik uiteindelijk niets meer durfde te doen. Want hoewel je me nu hoort zeggen dat mijn klachten met 80% zijn afgenomen waardoor ik weer leef in vrijheid, was dit jarenlang anders.
Doordat ik extreme pijn had en niet moe, maar uitgeput was, wilde ik mezelf behoeden voor nóg meer pijn.
Dit zorgde ervoor dat ik enorm veel handelde vanuit angst.
- Als ik iets ging doen wat in mijn brein gemarkeerd was als ‘onveilig’ ging ik me enorm goed voorbereiden. Vanuit angst ging ik over op controle: als ik goed voorbereid zou zijn, zou de kans dat het fout ging kleiner zijn.
- Bij het maken van een wandeling of fietsen naar het dorp ging ik al met angst de deur uit: bang dat mijn klachten zouden toenemen. Hierdoor werd ik hyper alert en bij elk dingetje wat ik voelde in mijn lichaam raakte ik in paniek.
- Bij een kleine verandering in mijn pijnklachten werd ik angstig: ‘oh nee, wat als dit erger wordt?’ Vanuit angst ging ik me focussen op wat ik voelde waardoor het alleen maar erger werd.
Vertrouwen leren hebben in je lichaam is daarom enorm belangrijk. Dit is echt iets wat je kunt leren en wat mij zeker geholpen heeft om mijn wereld weer te vergroten.
Het is niet makkelijk om te leren vertrouwen op een lichaam wat je voor je gevoel zo in de steek heeft gelaten, maar je gaat merken dat het je enorm veel vrijheid geeft.
Dit komt omdat je stapje voor stapje bepaalde dingen weer leert markeren als ‘veilig’, hierdoor voel je niet de noodzaak om dingen 10x te checken of gefixeerd te zijn op je lichaam. Je doet dingen gewoon, zonder al te veel nadenken waardoor je klachten ook beperkt blijven.
Want juist de angst, zorgt voor méér pijn. Angst geeft een signaal aan je lichaam dat je niet veilig bent. Het gevolg? Meer spanning in je spieren en daardoor meer pijn.
Wil je opnieuw leren vertrouwen op je lichaam? Volg de masterclass: Van Angst Naar Vertrouwen in de Zacht in je Kracht Club.
2. Pijnklachten verminderen? Stop met het fixeren op je klachten
Iets wat ik ook altijd deed is me fixeren op de symptomen. Bijvoorbeeld als we in de auto zaten en ik voelde een beetje pijn opkomen in mijn onderrug ging mijn volledige focus daar naartoe.
Ik ging oefeningen doen om dit te verminderen, wisselde telkens van zithouding, pufte en benoemde dat ik pijn had in mijn onderrug. Hoewel ik met de oefeningen de pijn wilde verminderen, was ik onbewust nergens anders meer mee bezig dan met de pijn.
Je raad het al: de pijn in mijn onderrug werd al snel erger en erger..
Een hele tijd terug had ik hier een mooie ervaring mee hoe het óók kan. We kwamen terug van zee en ik kreeg pijn in mijn onderrug terwijl we nog een uur moesten rijden.
Ik merkte dit op, raakte vervolgens weer in gesprek met Youri en pas toen we al ruim een uur thuis waren besefte ik dat de pijn in mijn onderrug helemaal niet erger was geworden.
Hierover nam ik een podcastaflevering op (Het Effect van Focus op Pijn vs Loslaten en Afleiding (12 min.)) die te luisteren is in de Zacht in je Kracht Club.
Hoofdpijn minder door koffie incident
Ook een tijd terug had ik zo’n ervaring: ik had hoofdpijn en wilde op bed gaan lezen met een lekker kopje koffie. Terwijl ik op bed wilde gaan liggen stootte ik mijn kopje koffie om waardoor het heel bed onder de koffie zat.
Shit! Helemaal gefrustreerd en geïrriteerd ging ik snel aan de slag om de koffie op te ruimen en het bed schoon te maken.
Nadat ik klaar was voelde ik dat de hoofdpijn zo goed als gezakt was. Ergens was ik verbaasd: want juist door de frustratie zou je zeggen dat de pijn toeneemt. Maar puur omdat mijn hele focus verlegd werd van hoofdpijn naar koffie opruimen nam het af.
Dit is misschien wel het moeilijkste om te doen. Want bewust afleiding zoeken kan heel lastig zijn omdat je dan onbewust toch nog bezig bent met de pijn die je voelt. Toch is dit wel iets wat je kunt oefenen.
Door niet helemaal te verstijven en oplossingen te willen zoeken wanneer je een sensatie ervaart. Maar te denken: ik voel pijn, vervelend, maar ik sta het toe en ga vervolgens verder met wat ik doe (tenzij je flink intensief bezig bent natuurlijk, maar je snapt mijn punt wel denk ik).
En begrijp me niet verkeerd: het wil niet zeggen dat je pijn niet echt is. Dat je maar gewoon afleilding moet zoeken en ta-daaa, alles opgelost.
Wat ik wél wil zeggen is dat volledige focus leggen op je pijnklachten niet helpend is. Want juist door met al je aandacht bij de pijn te zijn, wordt het hoe dan ook erger. En dan komen we ook weer terug bij punt 1: want fixatie zorgt óók weer voor angst.
3. Pijnklachten verminderen lukt niet door boosheid
Een hele begrijpelijke reactie is boosheid.
- Je ervaart pijn, dus voel je boosheid omdat je lichaam niet normaal kan functioneren.
- Je loopt tegen een grens aan, dus word je boos omdat het je niet gewoon lukt.
- Je hebt hulp nodig, dus word je boos omdat je het niet zelf kunt.
Wat er ook gebeurt: wanneer je pijn ervaart of vanwege de pijn ergens tegen aanloopt word je boos en gefrustreerd.
Logisch, boosheid en frustratie is letterlijk een fase van het acceptatieproces. Maar tegelijkertijd is het niet helpend en kan boosheid juist pijn in stand houden.
Bij boosheid gebeurt hetzelfde in je lichaam als bij stress: je spieren spannen zich samen, je ademhaling wordt oppervlakkiger en je hartslag versnelt. Daarnaast komen er stresshormonen vrij omdat je klaar wordt gemaakt om te vechten of vluchten.
Lees ook: Dit is hoe stress fibromyalgie symptomen kan verergeren
Je begrijpt natuurlijk dat dit niet bevordelijk is voor jouw fysieke (en mentale) welzijn. Dat juist deze boosheid, frustratie en weerstand ervoor zorgt dat je klachten in stand gehouden worden.
Wat je liever wil is reageren vanuit compassie. Echter is dit een proces en zul je hiervoor eerst bij het stukje acceptatie uit moeten komen voordat dit ook echt lukt.
Geef jezelf hiervoor de tijd. Begin vooral eerst met het stukje bewustwording. Boos worden is waarschijnlijk zo’n automatische reactie dat je het niet eens opmerkt.
Juist bewustwording helpt je om anders te kunnen reageren
Dit begint achteraf:
- ‘Ah ja, dit was weer zo’n situatie waarbij ik behoorlijk boos op mijn lichaam werd. Ik vind het ook heel lastig allemaal maar mag juist wat milder zijn voor mezelf. Goed dat ik me hier nu bewust van ben en volgende keer beter.’
Na een poosje kun je het wellicht opmerken terwijl je boos bent. Het zal niet altijd lukken om in het moment meteen anders te reageren, soms het al goed om te beseffen:
- ‘Ik ben boos omdat X niet lukt, hoewel ik weet dat boosheid niet helpt, is het begrijpelijk dat ik dit nu voel. Ik geef mezelf ruimte om hier doorheen te komen .’
Mocht je graag wat sneller door het acceptatieproces heen willen, raad ik je aan om het Handboek over Acceptatie aan te vragen zodat je weet wat je kunt doen om sneller op het punt van acceptatie te komen.
Pijn in stand houden doe je niet bewust
Als je één of meerdere manieren van reageren die ik hierboven benoemde herkent, wees dan niette streng voor jezelf. Wees juist blij dat je nu ziet wat je anders kunt doen om wat meer verlichting te ervaren.
Je doet het niet bewust. Reageren vanuit angst, focus op je klachten of boosheid zijn heel logisch en begrijpelijk. Juist door nu te weten dat het niet helpt kun je ook onderzoeken hoe je op een andere manier met je klachten om kunt gaan.
Dit is echt iets wat tijd nodig heeft. Een stukje herprogrammering zodat je brein anders leert reageren.
Daarnaast ga ik je ook niet beloven dat je ineens spontaan van al je klachten af bent als je anders reageert, maar zul je wel merken dat het wat verlichting biedt.
Wil je pijnklachten verminderen? Kijk dan hier eens naar
Als je graag pijnklachten wil verlichten zijn deze twee opties heel fijn:
- Het Handboek over Acceptatie is een fijne, praktische gids waarmee je stappen vooruit zet zodat je de weerstand tegen je klachten leert loslaten. Zodat je meer rust en ruimte ervaart.
- De Zacht in je Kracht Club is juist een plek waarin je niet alleen over acceptatie, maar over élk onderwerp leert wat jouw leven met fibromyalgie lichter maakt.
Mij is het gelukt om uiteindelijk mijn klachten tot nu toe met ruim 80% te verlichten. En ik laat je graag zien hoe jij dit ook kunt doen.
Het begint allemaal met bewustwording. En een beetje extra liefde en compassie voor jezelf. Want je doet het fantastisch en je lichaam doet haar best voor je. Wees mild en durf te vertrouwen dat er verbetering kan ontstaan.
Heb je nog vragen over pijnklachten verminderen? Of juist pijn in stand houden door angst, fixatie op je klachten of boosheid of wil je juist iets delen vanuit jouw ervaring? Laat een reactie achter!
